الزاماتی برای معلمان
   این اتفاق باید تا آن جا که امکان دارد در مدارس عادی(در دوره های پیش دبستانی ،ابتدایی،متوسطه) صورت پذیرد.
ممکن است بعضی از کودکان به دلیل آسیب دیدگی هایشان و یا از طریق محرومیت ها، به کمک اضافه نیاز داشته باشند.
  لازم است معلمان و مدارس، جهت تأمین نیازهای کودکان روش های کارشان را با آنان سازگار کنند.
  این امر علاوه بر آن که به یک نظام آموزشی پیشرفته تر و بهینه تر از نظر اقتصادی منجر خواهد شد، برای همه کودکان و خانواده هایشان منفعت در برخواهد داشت
به خاطر داشته باشید: 1
  برخی از کودکان بیش از یک آسیب دیدگی دارند.
  بسیاری از این آسیب دیدگی ها باید در بدو ورود کودک به مدرسه مورد شناسایی قرار گیرند.
  این نکته برای معلمان بسیار اهمیت دارد همانقدر که نارسایی های کودک را شناسایی می کنند توانمندی های وی را نیز بشناسند.
  هنگامی که کودکان دچار آسیب دیدگی از یک کلاس به کلاس یا مدرسه ای دیگر منتقل   می شوند لازم است اطلاعات مربوط به آن ها در اختیار معلمانشان قرار گیرد.
  شناسایی دیر هنگام و آموزش ضعیف در سال های اولیه دشواری های کودک را شدیدتر خواهند کرد.
9 قاعده طلایی برای اقدام در مورد دانش آموزان با نیازهای ویژه در یک کلاس:
   مشمول کردن
  شناخت تفاوت ها و احترام به آن هاو توضیح در این مورد به دانش آموزان دیگر
  گسترش نگرش های مثبت بین دانش آموزان، والدین و سایر معلمان
   صحبت در مورد لزوم و چگونگی استفاده از ابزارهای کمکی ( مانند سمعک،.....) توسط دانش آموز با همکلاسانش
   تشویق به دوستی همکلاسان با دانش آموزان نیازهای ویژه
   تشویق به آموزش کودک به کودک
   ترتیب دادن فعالیت های گروهی
          ترتیب دادن بازی های مناسب با توانایی  دانش آموزان با نیازهای ویژه برای یادگیری بهتر
  برقراری ارتباط
  برقراری ارتباط بسیار واضح معلم با دانش آموزان
  استفاده از کلمات و جملات کوتاه
  استفاده از حالات چهره و بدنی
  استفاده از تصاویر و نمادها
     استفاده از زبان اشاره برای دانش آموزانی که نقص شنوایی دارند
 تکرارپیام های مهم
  اداره کلاس درس
v نشاندن دانش آموزان دارای نیاز های ویژه نزدیک به معلم و تخته کلاس
v طراحی فضای کلاس متناسب با دانش آموزان با نیازهای ویژه
v نصب نمودارها و لوحه ها در سطح دید کودکان
v استفاده از روش های عملی در تدریس(به طور مثال، استفاده از باغچه مدرسه یا مزارع همجوار برای تدریس گیاهان)
  تدوین طرح درس
 تهیه طرح های انفرادی برحسب توانایی ها و علایق و انگیزه های این دانش آموزان
  تصمیم درمورداستفاده از کلمات کلیدی درس و فهرست کردن این واژه ها در آغاز تدریس
 استفاده از برگه های تمرین بر اساس نیازهای ویژه کودکان(مانند،استفاده از خطوط درشت برای کودکانی که آسیب دیدگی بینایی دارند.)
 مناسب سازی سرعت تدریس و میزان محتوای درس باشرایط کلاس
 تدوین یک طرح روزانه علاوه بر طرح درس در این برنامه فعالیت های جایگزین برای کودکان دارای نیازهای ویژه به ثبت خواهد رسید
  تهیه برنامه انفرادی
   برنامه انفرادی توانایی های کودک در حیطه های متفاوت برنامه درسی را مشخص می سازد، سپس اهداف یادگیری جدیدی که باید برای رسیدن به آن ها فعالیت کرد را ذکرمی کند.
  تهیه یک برنامه درسی انفرادی با مشورت والدین یا سرپرستان کودک
  در این برنامه باید سطح توانمندی، علایق و نیازهای ویژه هر کودک مشاهده و ارزیابی گردد.
  استفاده از رویکرد گام به گام و تقسیم فعالیت به گام هایی کوچکتر
  مشخص کردن هرگونه ترتیبات ویژه که تأثیر آن هادر کمک به انجام فعالیت های کودک در مدرسه اثبات شده است(محل نشستن، بهره گیری از وسایل کمکی و..)
   ارائه کمک انفرادی
v اختصاص دادن زمانی برای کار انفرادی با دانش آموز دارای نیاز ویژه توسط آموزگار کلاس
v استفاده از روش آموزش همسالان(یک دانش آموز تواناتر در کنار دانش آموز دارای نیاز ویژه)
v استفاده از دانش آموز پایه بالاتر برای کمک به دانش آموز با نیاز ویژه بر اساس یک برنامه زمان بندی شده
v استفاده از معلمان مرجع یا معلمان کودکان استثنایی در زمینه تدوین طرح درس و برنامه انفرادی و رویکرد آموزشی مناسب
   استفاده از ابزار کمکی
Ø  استفاده از رسانه های آموزشی
Ø  استفاده از اسباب بازی های مناسب
Ø  ساخت تجهیزاتی که پشتیبان یادگیری کودکان باشد( قرار دادن اسفنج لاستیکی در اطراف مداد برای آسان گرفتن مداد در دست)
Ø  استفاده از میز و صندلی ها و امکانات کلاس متناسب با نیاز دانش آموزان)
Ø  استفاده از وسایل کمکی برای تحرک
Ø  استفاده از وسایل کمک ارتباطی( صفحه دارای تصاویر یا نمادها برای کودکانی که در ایجاد ارتباط کلامی مشکل دارند)
  اداره رفتار
توافق در مورد یک روش مشترک برای پاسخگویی به رفتار کودک به ویژه در مورد استفاده از پاداش ها و تنبیه ها در مدرسه
  مشاهده و ثبت رفتار کودک برای یافتن علت رفتار و مناسب ترین عملی که می توانید در مقابل آن رفتار انجام دهید
  طراحی یک روش مشترک همراه با اولیاء برای واکنش نسبت به رفتار دانش آموزانی که کلاس درس را آشفته می سازند.
  بهره گیری از نمایش و بازی کردن نقش می تواند فرصت تجربه و آزادسازی هیجانات را برای تمام دانش آموزان فراهم آورد.
بهره گیری از یک متخصص برای دانش آموزانی که رفتار آشفته آن ها ناشی از مشکلات هیجانی یا واکنشی نسبت به تجربیات نامناسب می باشد.
 
 
 
    باهم کار کردن
  تبادل نظر در مورد مسائل مربوط به دانش آموزان دارای نیازهای ویژه با دیگر معلمان و استفاده از تجربیات و نظر آن ها
 دعوت از همکاران برای مشاهده چگونگی تدریس خود و بحث در مورد جنبه های مناسب و حیطه هایی که نیاز به بهبود دارند.
  استفاده از تجربیات و نظرات معلمان مرجع
  استفاده از مجلات و کتاب ها و منابعی که در زمینه دانش آموزان دارای نیازهای ویژه به چاپ رسیده است.
امتحانات
امتحانات آزمونی از یادگیری دانش آموز هستند اما امتحان دادن
برای دانش آموز معانی فراتر از این مفهوم را در بردارد.برای رعایت عدالت در مورد دانش آموزان ممکن است در مورد امتحانات به ایجاد ترتیبات ویژه ای نیازمند باشیم، در این جا نمونه هایی از این ترتیبات ویژه که در سراسر جهان به کار می روند را ارائه می کنیم:
 به این قبیل دانش آموزان برای نوشتن برگه های امتحانی، فرصت بیشتری داده می شود.
 فاصله ی بین امتحانات برای آن ها بیشتر است.
     اختصاص بخشی از امتحان به یک آزمون عملی به نحوی که این قبیل دانش آموزان بتوانند بدون استفاده از زبان توانمندی خود را نشان دهند.
بهداشت روانی افراد با نیازهای ویژه
در نظر گرفتن این نکته حائز اهمیت است که افراد با نیازهای  ویژه صرف نظر از نوع ناتوانی هایشان معمولاً به دلیل محدودیت های کارکردی، نامتناسب بودن شرایط زندگی به طور عام وشرایط آموزشی به طور خاص و نیز پس دادهایی که از خود و محیط پیرامونی دریافت می کنند،مشکلاتی از جمله مفهوم خود و عزت نفس آسیب دیده، ضعف در کارکردهای شناختی،توانایی حل مسأله پایین،ضعف در مهارت های ارتباطی و اجتماعی و مشکلاتی در نظام انگیزشی روبه رو می باشند
بنابراین برنامه ای مؤفق است که محورهای زیر را مدنظر قراردهد:
vترمیم نوع ناتوانی و تأکید براستفاده حداکثر از کمترین توانایی در آن مقوله خاص (ترمیم آسیب شنوایی تاحد ممکن و یا حداکثر استفاده از باقی مانده شنوایی)
v کاهش تأثیرهای نوع ناتوانی بر کارکرد کلی و عمومی از راه به کارگیری سایر توانایی های فرد
o    کاهش اثرات نوع ناتوانی بر سازگاری اجتماعی از راه ترمیم روابط بین سایر سیستم های روانی
o    کاهش اثرات نوع ناتوانی بر سازگاری اجتماعی از راه آموزش هایی عمومی رسمی و غیر رسمی
o    مورد توجه قرار دادن ماهیت بی همتای هر فرد(قطع نظر از نوع ناتوانی) در برنامه خدمات بهداشت روانی به گونه ای که این برنامه بتواند تمام نیازهای روان شناختی فرد را مرتفع سازد
o    توانا سازی افراد با نیازهای ویژه در بهره گیری از زندگی عادی و لذت بردن از آن تا حد امکان از دیگر محورهای برنامه خدمات بهداشت روانی
o    ایجاد و تقویت ارتباطات بین رشته ای در میان متخصصان مختلف در خدمات بهداشت روانی افراد با نیازهای ویژه
فواید هنر درمانی برای کودکان با نیازهای ویژه
اساساً هنر درمانی، ابزار کاملاً مفید و مؤثری در بسیاری از ناتوانی ها به شمار می رود. تعدادی از ناتوانی های مزبور به علت اشکال ها و اختلال هایی است که در مغز ایجاد شده و هنر درمانی در این خصوص می تواند کاملاً مثمرثمر واقع شود.
v هنر درمانی صرف نظر از نوع ناتوانی کودک در واقع
vابزار مؤثری در لحاظ نمودن یک برنامه به شمار
می رود.
v     هنردرمانی می تواند در رشد و تحول ابعاد گوناگون
vکودکان دارای نیازهای ویژه فوق العاده مؤثر و مفید باشد.
v توانایی های فردی کودک و همچنین روش های مواجهه و مقابله با ناتوانی های مربوطه نیز بهبود و گسترش می یابد.
v مهارت های ارتباطی، خودآگاهی، احساس ها و عواطف متعادل و متوازن و نیز قدرت من(خود) در کودکان مزبور بیش از پیش بهبود و گسترش می یابد.
مهارت های اجتماعی زمینه ساز اشتغال دانش آموزان با نیاز های ویژه 
 برای دانش آموزان با نیازهای ویژه ضروری است که آمادگی لازم را برای اشتغال در دنیای کار پس از فارغ التحصیلی کسب نمایند،این امر در سطح مدارس باید:
v برنامه هایی اجرا شوند که از طریق آن ها بتوان عادات و روش های مربوط به مشاغل مختلف به دانش آموزان آموزش داده شود.
vبه آن ها کمک شود تا یک هدف واقعی و مناسب شغلی برای خود در نظر بگیرند.
vمهارت های اساسی اجتماعی به آن ها آموزش داده شود تا مهارت های آموزشی و شغلی پیشرفته ای کسب کنند.
توصیه هایی در این زمینه:
v     شناسایی مهارت هایی که در دانش آموز وجود دارند تا مهارت هایی که فاقد آن هاست به وی آموزش داده شود.
v تشویق ارتباطات میان گروهی
v دانش آموز باید برای رسیدن به استقلال و به عهده گرفتن مسؤلیت انجام کارهای خود کوشش کند.
v آموزش به دانش آموزان جهت شناسایی تواناییها و محدودیت هایشان در رابطه با شایستگی ها و شرایط گوناگون شغلی
نتیجه گیری
رویکرد آموزش فراگیربه عنوان حرکتی در راستای عدالت آموزشی و یکپارچه سازی است.جایدهی گروه های دانش آموزان با نیاز های ویژه در آموزش عادی از ویژگی یک نظام آموزشی کارآمد و انسانی می باشد، وجود تفاوت پدیده ای طبیعی است و نباید منجر به جداسازی کودکان گردد.
منابع
-  بخشنامه مصوبه سازمان آموزش و پرورش استثنایی کشور به شماره 97001/3755/100 تاریخ 81/9/2
-  18 تن از کارشناسان بین المللی(1384)، مجموعه راهنما برای آموزش معلمان نیازهای ویژه کلاس درس، انتشارات آموزش و پرورش استثنایی
-  مک کانکی، روی و همکاران(1383)، درک و پاسخگویی به نیازهای کودکان در کلاس فراگیر(ترجمه ابوالفضل سعیدی با همکاری سوسن ضیایی نجف آبادی و رضا برادری)،ناشر سازمان آموزش و پرورش استثنایی
-  لزلی. آ. اگوئیلا(ترجمه، منوچهر یارزنجانی)،فواید هنردرمانی برای کودکان با نیازهای ویژه، نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، شماره 70و71،مهر و آبان 1386
- سلیمان نژاد، اکبر، شاطرلو،عالیه، مهارت های اجتماعی زمینه ساز اشتغال دانش آموزان با نیازهای ویژه، نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، شماره 82،مهر1387
-  یوسفی لویه مجید،مقدمه ای بر بهداشت روانی افراد با نیازهای ویژه، نشریه تعلیم و تربیت استثنایی، شماره 33،32،مردادوشهریور1383